Van'da manzaranın faturasını VEDAŞ kesiyor

Van’da, VEDAŞ dört yıl önce elektrik sayaçlarını metal direklere çıkardı. Bu durum, görüntü kirliliğini de beraberinde getirdi. Doğal ve tarihi güzelliklerin manzaraları, direklerin gölgesinde kaldı.

Van’da elektrik sayaçları, 2020 yılında Van Gölü Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (VEDAŞ) tarafından konut ve iş yerlerinden sökülüp direklere taşındı.

Sayaçların, paslı metal direklere çıkarılması ve kabloların konut ve iş yerlerine uzatılması tüketicilerin, hukukçuların ve çevrecilerin itirazları ile sonuçlandı. Ancak yapılan itirazlar sonuç vermedi.

Dört yılı aşkın süredir devam eden uygulama tüketici hakkı ihlali ve güvenlik sorunlarının yanı sıra görüntü kirliliğini de beraberinde getirdi.

Van’ın doğal güzellikleri, tarihi ve turistik mekanları, keyfine doyumsuz manzaraları VEDAŞ’ın paslı direkleri ve kablolarının gölgesinde kaldı.

Yaklaşık 1 milyon 200 bin nüfusuyla Van, Doğu Anadolu Bölgesi’nin en büyük şehri ve bir cazibe merkezi. Ancak kentin tarihi dokusu ve doğal güzellikleri arasından yükselen metal direkler, üzerlerinde bulunan elektrik sayaçları ve bunları birbirine bağlayan kablolar, bir görüntü kirliliği olarak kendini gösteriyor. Yüksek bir yere çıkıp kenti izlemek isteyenlerin gözüne, ilk olarak bu direkler ve kablolar çarpıyor.

Urartu medeniyetinin başkentliğini yapan Van’ın (Tuşpa) tarihi simgelerinden biri olan ve Urartu Kralı Sarduri tarafından MÖ 840-MÖ 825 tarihleri arasında inşa edilen Van Kalesi’nin etrafı da elektrik direkleri tarafından kuşatılmış durumda.

1800 metre uzunluğu, 120 metre genişliği ve 80 metre yüksekliği olan tarihi kalenin etrafında tam bir tur dönmek isteyenler de elektrik kablolarının ötesinden kaleyi izliyor.

Urartu medeniyeti tarafından adak ve sunak yeri olarak kullanılan ve Urartu krallarının taç giydiği törenlerin yapıldığı kutsal bir alan olarak kabul edilen, 3 bin yıllık Edremit Kız Kalesi’nde de bu direklerden görmek mümkün.

Edremit, Van Gölü kıyısında bulunan turistik bir ilçe. Bağları, bahçeleri, zerrin kadeh çiçekleri ile Edremit, Urartu Kralı Minua’nın eşi için asma bahçesi yaptırdığı bir yer. Ancak, modern şehirlerde yer altından geçen elektrik kabloları, Edremit’te bağların, bahçelerin arasından yükseliyor.

Edremit’in Van Gölü sahilinde bulunan ilçe merkezinde de durum farklı değil. Günde binlerce yerli ve yabancı turistin geldiği ilçede, metal direkler ve bu direkleri birbirine bağlayan kablolar sahil boyunca uzuyor.

“Edremit Van’a bakar, içinde Şamran akar. Öyle bir yar sevmişem, her gören ona bakar” sözleri, anonim bir Van türküsünün giriş mısralarıdır. Türküde ismi geçen ‘Şamran’ ise Van’ın Gürpınar ilçesi sınırlarından başlayarak Edremit’e ulaşan, oradan da Van Gölü’ne dökülen, Urartu medeniyetinden kalan, tarihi bir sulama kanalıdır.

2020 yılında, UNESCO miras listesine alınması için başvurusu yapılan Şamran (Minua) Kanalı’nın kenarında yürümek isteyenler de bu direkler ve kablolarla karşılaşıyor.

Van’ın merkez İpekyolu ilçesine bağlı Akköprü Mahallesi’nde bulunan ve halk tarafından ‘dik taş’ olarak adlandırılan doğal kayalık alanda da çok sayıda elektrik direği bulunuyor. Kente gelen hemen herkesin gördüğü ve görenlerin muhakkak fotoğraf çekindiği bu kayalıkların arasında bile elektrik direği bulunuyor. Mahalle sakinleri de bu direklerin ve kabloların bir güvenlik tehlikesi oluşturduğunu söylüyor.


Yine Akköprü Mahallesi’nde, Urartu Tanrısı Haldi adına yaptırılmış olan 3 bin yıllık Meher Kapı (Haldi Kapısı) bulunuyor. Ermenice’de “aydınlanma” anlamını taşıyan Meher Kapı, kalker kayalığın yontulması ile yapılmış bir inanç merkezi.

2,60 metre genişliğinde ve 4 metre yüksekliğinde olan kapının iç yüzeyine 47 satırdan oluşan çivi yazısı ile Urartu tanrılarının isimleri yer alıyor.

Günümüzde, bilinen Urartu tarihine ve mitolojisine ışık tutan Meher Kapı da elektrik direklerinden nasibini alıyor.

Elektrik direkleri birçok tarihi ibadethanenin de siluetini kirletiyor. Yedi Kilise olarak bilinen Varak Surp Haç Manastırı da bu ibadethanelerin arasında yer alıyor. Erek Dağı’nın eteklerinde, 8’inci yüzyılda inşa edilmiş bir Ermeni manastırı olan yapı, günümüzde tahrip edilmiş olsa da Van’a gelen yerli ve yabancı turistlerin uğrak yerleri arasında yer alıyor.

Farklı zamanlarda inşa edilmiş ve birbirine eklenmiş kiliselerden oluşan Varan Surp Haç Manastırı’nın içinde, St. John Kilisesi ve Meryem Ana Kilisesi de bulunuyor.

Sadece tarihi olanlar değil, günümüzde inşa edilmiş olan ibadethaneler de VEDAŞ’ın elektrik direklerinden nasibini alıyor. Birçok caminin yanında yükselen direklerin üzerinde de caminin elektrik sayacı bulunuyor.

Elektirik sayaçlarının direklere taşınması ile ilgili VEDAŞ tarafından daha önce bir açıklama yapılmış ve uygulamanın kayıp, kaçak oranı nedeniyle olduğu belirtilmişti. Dönemin Van Valisi Mehmet Emin Bilmez ise konuyla ilgili, “Kayıp kaçak oranı yüzde 70’lerin üzerindeydi. İşleri bu noktaya getirdi. Helal haram konusunda çok hassas bir toplumuz ama ne yazık ki elektriğe gelince çok daha farklı davranıldığına maalesef şahitlik ediyoruz” ifadelerini kullanmıştı.

VEDAŞ’ın elektrik direkleri ve peşi sıra devam eden kabloları, heybetli görüntüsü ve 3240 metre yüksekliğiyle Van’ı avuçlarına alan Erek Dağı’nın eteklerine kadar ilerliyor. Dağın eteklerindeki mahallelerde yaşayanlar, karlı dağın zirvesine bakarken, keyfine doyumsuz manzarayı yine bu direkler bozuyor.

Kadir Cesur: Gazete Duvar 

14 Mar 2024 - 12:00 Van/ İpekyolu- Gündem



göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Hbr Çaldıran Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Hbr Çaldıran hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Hbr Çaldıran editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Hbr Çaldıran değil haberi geçen ajanstır.